Ein hanes

Sylfaenwyd Ballet Cymru ym 1986 gan y Cyfarwyddwr Artistig, Darius James a’r Cyfarwyddwr Gweinyddol, Yvonne Williams i fod yn llusern i ballet clasurol graenus yng Nghymru.

I ddechrau arbrofodd Ballet Cymru gydag amrywiaeth o goreograffwyr, creu rhaglenni o weithiau byrion ac ymateb i wahoddiadau i berfformio. Yn y fan hon comisiynodd y cwmni weithiau gan un o brif ddawnswyr y Royal Ballet, Jennifer Jackson, ac Isabelle Taylor o Ballet Brenhinol Sweden. Roedd y profiad cynnar hwn yn gaffaeliad i lunio a chyfeirio polisi artistig y cwmni.

O 1990 tan ei grant prosiect cyntaf gan The Arts Council of England yn 2003, deuai Ballet Cymru i’r lan heb unrhyw gyllid o gwbl. Ym 1997 cynhyrchodd y cwmni’r cynhyrchiad A Midsummer Night’s Dream a oedd yn dro ar fyd ac a gafodd adolygiad ysgubol yn The Sunday Telegraph gan y Beirniad Ballet mawr ei barch Nicholas Dromgoole.

Yn 2004 rhoes y Cyfarwyddwr Artistig Darius James y gorau i berfformio i ganolbwyntio ar gyfarwyddo artistig y cwmni ac yn 2006 dyfarnwyd i Ballet Cymru Wobr Ddawns Genedlaethol Cylch y Beirniaid, a gyflwynwyd yn Sadlers Wells yn Llundain. Yn 2008 cafodd Darius un o Ddyfyrniadau Mawr Cymru Greadigol gan Gyngor Celfyddydau Cymru.

Mae Ballet Cymru â’i fryd erioed ar gynhyrchu cynyrchiadau newydd a chyffrous gan ddefnyddio cerddoriaeth wreiddiol a byw pryd bynnag y bo modd. Yn 2008 cydweithredodd y cwmni â’r cyfansoddwr Thomas Hewitt Jones i gynhyrchu Under Milk Wood, y perfformiwyd pigion ohono yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru.

Yn 2009, daeth y Cyfarwyddwr Artistig Cynorthwyol Amy Doughty yn bumed Cymrodor Dawns mewn Addysg Jane Attenborough Sefydliad Paul Hamlyn.

Yn 2011 dyfarnwyd i Ballet Cymru Statws Refeniw gan Gyngor Celfyddydau Cymru ac am y tro cyntaf gallai gynllunio’n strategol fwy na blwyddyn ymlaen llaw. O hyn deilliodd cydweithrediadau hynod â’r canwr Cerys Matthews ar TIR, y delynores Catrin Finch ar Celtic Concerto, y canwr Georgia Ruth ar Week of Pines, y cyfansoddwr Thomas Hewitt Jones ar The Same Flame ac â’r cwmnïau Coreo Cymru, Sinfonia Cymru, Dawns Rubicon a Citrus Arts.

Mae’r cwmni bellach yn cynhyrchu un cynhyrchiad y flwyddyn ar y cyd â Theatr Glan yr Afon yng Nghasnewydd.

Yn sgil dyfarniad gan Sefydliad Paul Hamlyn yn 2012 ffurfiwyd y rhaglen addysg sy’n torri tir newydd, DUETS, sef rhaglen hyfforddi dawns wedi’i bwriadu’n neilltuol i blant o gefndiroedd dan anfantais a grwpiau amrywiol ac eithriedig.

Yn 2013 enwebwyd Ballet Cymru yn Gwmni Annibynnol Gorau yng Ngwobrau Dawns Cenedlaethol Cylch y Beirniaid yn Llundain ac at hynny cafodd ddau enwebiad gan Feirniaid Theatr Cymru am y Cynhyrchiad Gorau.

Mae Ballet Cymru yn ymroddedig i gydraddoldeb mewn dawns ac yn 2013 dechreuodd weithio gyda Gloucestershire Dance ar y cywaith cynhwysol ysbrydoledig Stuck In The Mud a berfformiwyd yn Swydd Gaerloyw, Abertawe, Casnewydd, Llandudno a Chaerdydd.

Yn 2014 enillodd y cwmni wobr y Cynhyrchiad Dawns Gorau ar Raddfa Fawr am Romeo a Juliet yng Ngwobrau Beirniaid Theatr Cymru. Hefyd y flwyddyn honno mudodd y cwmni i’w adeilad cyntaf yng Nghasnewydd a roes le o’r diwedd i’r cwmni storio gwisgoedd, gael swyddfeydd i weithio, a man dawnsio hardd i ymarfer.

CYNYRCHIADAU 1986-2015

1986 hyd at 1990 Darnau comisiwn a gweithiau bychain
1991 Hiawatha
1992 Cinderella Mossycoat
1993 Angela Carter’s The Magic Toyshop
1994 Y Brydferth a’r Bwystfil
1995 Ulw-Ela
1996 Hugan Fach Goch a Chwedl y Bleiddiaid
1997 A Midsummer Night’s Dream
1998 The Tempest
1999 Twelfth Night
2000 As You Like It
2001 Romeo and Juliet
2002 The Taming of the Shrew
2003 The Lady of the Lake
2004 The Sleeping Beauty
2005 Hamlet; A Midsummer Night’s Dream
2006 The Canterbury Tales; Giselle
2007 Coppélia; The Bride of Flowers
2008 Under Milk Wood; Romeo & Juliet
2009 How Green Was My Valley; A Midsummer Night’s Dream
2010 Lady of the Lake; Giselle; Gweithiau Newydd
2011 Y Brydferth a’r Bwystfil; Under Milk Wood
2012 Roald Dahl’s Red Riding Hood & The Three Little Pigs; The Tempest; Cold Rolling, coreograffwyd gan Tanja Raman; Tir, yn cynnwys Cerys Matthews
2013 Romeo a Juliet; A Midsummer Night’s Dream Concerto Celtaidd yn rhoi llwyfan i Catrin Finch
2014 The Same Flame; Week of Pines; Y Brydferth a’r Bwystfil
2015 Ulw-Ela